۷ اصل مهم در تغذیه کودکان و شیرخواران که هر والدینی باید بداند
تغذیه کودک فقط به این معنا نیست که کودک چه چیزی میخورد؛ بلکه «چگونه غذا خوردن» نیز به همان اندازه اهمیت دارد. بسیاری از مشکلات بدغذایی کودکان، نه به نوع غذا بلکه به شیوه برخورد والدین با غذا خوردن کودک مربوط میشود.
رعایت چند اصل ساده میتواند از همان سالهای ابتدایی زندگی، رابطه سالمی میان کودک و غذا ایجاد کند و از بسیاری از مشکلات تغذیهای در آینده پیشگیری کند. در ادامه به ۷ اصل مهم در تغذیه کودکان و شیرخواران اشاره میکنیم.
اصل اول: اجبار در غذا خوردن ممنوع
یکی از مهمترین اصول تغذیه کودکان این است که هرگز کودک را مجبور به غذا خوردن نکنیم.
بهتر است برای کودک جای مشخصی سر سفره یا میز غذا در نظر گرفته شود و او در زمان وعدههای غذایی در کنار خانواده حضور داشته باشد. حتی اگر کودک تمایلی به غذا خوردن نداشت، همین حضور در جمع خانواده کمک میکند به مرور با الگوی صحیح غذا خوردن آشنا شود.
اجبار، تهدید یا فشار برای خوردن غذا معمولاً نتیجه معکوس دارد و میتواند باعث ایجاد مقاومت و بدغذایی در کودک شود.
اصل دوم: به کودک نگوییم «دوست نداری»
اگر کودک درباره غذایی گفت «دوست ندارم»، بهتر است والدین این جمله را اصلاح کنند و بگویند:
«فعلاً میل نداری.»
کودکان ممکن است برای پذیرش یک غذای جدید به زمان نیاز داشته باشند. بنابراین اگر غذایی را نخوردند، نباید آن را به طور کامل از برنامه غذایی حذف کرد.
برای معرفی یک غذای جدید بهتر است چند نکته رعایت شود:
غذا در زمانی ارائه شود که کودک کاملا گرسنه است.
مقدار غذا بسیار کم باشد (مثلاً یک قاشق مرباخوری).
غذا با شکل یا ترکیب متفاوتی ارائه شود.
در صورت تمایل کودک به خوردن بیشتر، بهتر است ادامه آن به وعده بعدی موکول شود.
گاهی لازم است یک غذای جدید ۵ تا ۷ بار در فواصل زمانی (مثلاً هر دو هفته تا یک ماه) به کودک معرفی شود تا کودک آن را بپذیرد.
اصل سوم: تنقلات مضر در خانه تهیه نشود
کودکان به تنهایی امکان خرید مواد غذایی ندارند؛ بنابراین این والدین هستند که تعیین میکنند چه خوراکیهایی در خانه وجود داشته باشد.
وجود تنقلات ناسالم مانند چیپس، پفک، نوشابه و خوراکیهای بسیار شیرین در خانه میتواند باعث کاهش اشتهای کودک نسبت به غذای اصلی شود. بهتر است این نوع خوراکیها در منزل تهیه نشوند تا کودک به سمت غذاهای سالمتر گرایش پیدا کند.
اصل چهارم: غذای جدید را با مقدار بسیار کم شروع کنید
هنگام معرفی غذای جدید به کودک، مقدار غذا باید بسیار کم باشد؛ در حد یک قاشق مرباخوری.
اگر کودک تمایل داشت بیشتر بخورد، بهتر است والدین با عجله مقدار زیادی از آن غذا را به او ندهند و ادامه آن را به وعده بعدی موکول کنند. این کار باعث میشود کودک تجربه مثبتی از غذای جدید داشته باشد.
اصل پنجم: اجازه دهید کودک در غذا خوردن مشارکت کند
به محض اینکه کودک توانایی نشستن پیدا کرد، بهتر است در فرآیند غذا خوردن مشارکت داده شود.
استفاده از پیشبند، گذاشتن بشقاب یا ظرف کوچک مقابل کودک و اجازه دادن به او برای امتحان کردن غذا با دست یا قاشق، بخشی طبیعی از روند یادگیری غذا خوردن است.
در این مرحله ممکن است لباس یا اطراف کودک کثیف شود، اما تمیز کردن مداوم سر و صورت یا دستهای کودک در حین غذا خوردن میتواند تمرکز او را بر هم بزند و روند یادگیری را مختل کند.
اصل ششم: تشویق و تنبیه برای غذا خوردن ممنوع
غذا خوردن نباید به وسیلهای برای تشویق یا تنبیه تبدیل شود.
گفتن جملاتی مانند «اگر غذا بخوری برایت جایزه میخرم» یا «اگر نخوری تنبیه میشوی» میتواند رابطه کودک با غذا را دچار مشکل کند. غذا باید یک رفتار طبیعی روزمره باشد، نه ابزاری برای پاداش یا تنبیه.
اصل هفتم: کودک خود را با دیگران مقایسه نکنید
هر کودک الگوی رشد و اشتهای مخصوص به خود را دارد. مقایسه کودک با خواهر، برادر، دوستان یا حتی دوقلوی همسان کار درستی نیست.
اگر پزشک اطفال پس از بررسی نمودار رشد کودک اعلام کند که وضعیت او طبیعی است، بهتر است والدین با آرامش به مسیر تغذیه سالم ادامه دهند و از نگرانیهای بیمورد پرهیز کنند.
در نهایت باید به یاد داشت که شکلگیری عادات غذایی سالم در کودکان نیازمند صبر، آرامش و استمرار است. رعایت این اصول ساده میتواند کمک کند کودکان رابطهای سالم و مثبت با غذا پیدا کنند و پایههای سلامت آنها در سالهای آینده شکل بگیرد.
