آشنایی با رفتارها و مهارتهای غذایی کودکان سنین نوپایی و پیش از دبستان (۱ تا ۵ سال) یکی از مهمترین دغدغههای والدین در مسیر رشد و تربیت فرزندان است.
از اولین تلاشهای کودک برای به دست گرفتن قاشق تا انتخابهای خاص غذایی در سنین پیشدبستانی، هر مرحله نشاندهنده تکامل تواناییهای جسمی و عاطفی اوست. شناخت دقیق عادات غذایی کودک و مهارتهای وابسته به آن، به شما کمک میکند تا با صبوری بیشتری با چالشهایی مثل بدغذایی یا وابستگی کودک کنار بیایید. در این مقاله، به بررسی مرحلهبهمرحله تغییرات رفتاری و مهارتهای خوداتکایی در غذا خوردن از ۱ تا ۵ سالگی میپردازیم تا تجربهی سفرهای آرام و لذتبخش را برای خانواده خود رقم بزنید.
سن ۱ تا ۲ سال
ویژگیهای احساسی
- از چیزهای جدید میترسد.
- در جدا شدن یا سپردن وسایل مشکل دارد.
- به توجه و نظارت دائمی نیاز دارد.
- گریه کردن معمول است.
- نمیتوان در این سن انتظار همکاری کامل داشت.
- کنجکاو است.
- بیشتر بازیها و کارها توجهش را جلب میکنند.
رفتارهای خوردن
- غذا را در دهان نگه میدارد.
- بدون اینکه قورت دهد، مدتی با آن بازی میکند.
- برای خوردن یک غذای ثابت در هر وعده پافشاری میکند.
مهارتهای وابسته به غذا
- از قاشق با مهارت کم استفاده میکند، مخصوصاً وقتی گرسنه است.
- ممکن است از چنگال هم استفاده کند.
- ماهیچههای دست در حد متوسط تکامل یافتهاند.
- تا حدی میتواند مستقل غذا بخورد، مخصوصاً اگر گرسنه باشد.
- اگر یاد گرفته باشد، میتواند برای خود شیر یا آبمیوه بریزد و بخورد.
- میتواند فنجان را بلند کرده و بنوشد.
---
سن ۲ تا ۳ سال
ویژگیهای احساسی
- «خودم» گفتن زیاد است؛ میخواهد در کارها دخالت داشته باشد.
- به انتخابهای غذایی پاسخ میدهد، اما خودش غذا درخواست نمیکند.
- هنوز به سختی سهم میدهد.
- نیاز دارد کارها را به روش سخت و مخصوص خود انجام دهد.
رفتارهای خوردن
- بیشتر غذاها را میخورد، بهجز برخی سبزیجات.
- وقتی گرسنه نیست، زمان غذا طولانی میشود.
- دربارهی غذا نظر میدهد.
مهارتهای وابسته به غذا
- تقریباً مانند بزرگترها از قاشق استفاده میکند؛ ممکن است از چنگال هم استفاده کند.
- اگر گرسنه باشد، میتواند غذا را با دست بخورد.
- اگر اجازه داشته باشد، میتواند خود شیر و آبمیوه را بریزد و بخورد.
- بهطور متوسط از انگشتان برای خوردن استفاده میکند.
---
سن ۴ سال
ویژگیهای احساسی
- غذا را راحت با دیگران تقسیم میکند.
- به تأیید و توجه بزرگترها نیاز دارد (خودنمایی).
- میفهمد که نیازهایش محدودند.
- بیشتر از قوانین پیروی میکند.
- دربارهی روش درست انجام کارها هنوز مقاومت دارد.
رفتارهای خوردن
- هنگام غذا خوردن حرف میزند و حواسش پرت میشود.
- ممکن است غذا زیاد بخورد.
- گاهی از غذا خوردن امتناع میکند.
مهارتهای وابسته به غذا
- از همه ابزارهای غذا خوردن استفاده میکند.
- انگشتان و دستان او هماهنگتر شدهاند.
- میتواند صبحانه و ناهار ساده را تهیه کند.
- میتواند اندازهگیری ساده را انجام دهد.
- قادر به پاک کردن میز، چیدن نان، ریختن مواد و… است.
- ماهیچههای کوچک دست تقریباً کامل شدهاند.
- میتواند غذاهای نرم و نان را بهتر بجود.
---
سن ۵ سال
ویژگیهای احساسی
- در کارهای روزمرهی خانه کمک میکند.
- هنوز گاهی در برابر روش صحیح انجام کار مقاومت میکند.
- به والدین و خانواده بسیار وابسته است.
رفتارهای خوردن
- غذاهای آشنا را دوست دارد.
- بیشتر سبزیهای خام را ترجیح میدهد.
- دوست دارد روی غذای خانواده نظر بدهد.
- ادعا میکند که غذای مورد علاقهی خانواده را خودش هم دوست دارد!
مهارتهای وابسته به غذا
- از قاشق در سطح متوسط استفاده میکند.
- میتواند نان را بلد کند و لقمه بگیرد.
- میتواند غذاهای ساده را آماده کند.
- میتواند اندازهگیری ساده انجام دهد.
- هنوز ممکن است برای برخی کارهای غذایی به کمک نیاز داشته باشد
روند شکلگیری رفتارها و مهارتهای غذایی کودکان از ۱ تا ۵ سالگی بخشی طبیعی از رشد آنهاست و ممکن است در هر کودک متفاوت باشد. آگاهی والدین از ویژگیهای هر مرحله سنی کمک میکند تا با صبر و حمایت، کودک را به سمت استقلال در غذا خوردن و شکلگیری عادات غذایی سالم هدایت کنند. ایجاد فضای آرام، تشویق کودک به تجربه غذاهای مختلف و همراهی خانواده در زمان غذا میتواند نقش مهمی در سلامت و رشد مناسب کودک داشته باشد.
اگر در مورد تغذیه کودک، بدغذایی، رشد و مهارتهای غذایی فرزندتان سوال یا نگرانی دارید، میتوانید برای دریافت راهنمایی دقیقتر با متخصص اطفال مشورت کنید تا بر اساس شرایط سنی و رشدی کودک، بهترین توصیههای تغذیهای ارائه شود.
