چرا کودکم بشقابش را خالی نمی کند؟

در بسیاری از مشاوره‌های تغذیه‌ای، مادرها از این شکایت می‌کنند که «بچه‌ام بشقابش را خالی نمی‌کند!» 

اما وقتی دقیق‌تر بررسی می‌کنیم، متوجه می‌شویم مشکل در بیشتر مواقع کم‌خوردن کودک نیست؛ بلکه زیاد غذا کشیدن ماست؛ مخصوصاً در مورد برنج، ماکارونی و نان.

برای اینکه بتوانیم رفتار غذایی کودک را درست ارزیابی کنیم، قبل از هر چیز باید نیاز واقعی بدن او را بشناسیم. تنها در این صورت است که می‌توانیم بفهمیم آیا کودک واقعاً کم می‌خورد، یا ما بیش از نیازش از او انتظار داریم.

 گروه نان و غلات شامل چه مواد غذایی است؟

این گروه شامل موارد زیر می‌شود:

- انواع نان 

- برنج 

- ماکارونی 

- گندم و سایر غلات 

- هر ماده غذایی تهیه‌شده از آرد (کیک، شیرینی، بیسکوییت و …)

این گروه به دلیل داشتن کربوهیدرات‌های پیچیده، فیبر، کمی آهن و در صورت سبوس‌دار بودن، ویتامین‌های گروه B، مهم‌ترین منبع انرژی روزانه کودکان است.

کودکان در روز چقدر از این گروه نیاز دارند؟

نان و غلات در کف هرم غذایی قرار دارند و سهم بالایی از انرژی روزانه را باید تأمین کنند.

مقدار توصیه‌شده مصرف روزانه:

- کودکان زیر ۱۰ سال: ۴ واحد در روز 

- نوجوانان ۱۱ تا ۱۸ سال: ۶ تا ۱۱ واحد در روز

توجه: این مقدار برای کل روز است، نه فقط یک وعده غذا.

هر واحد نان و غلات چقدر است؟ 

مقادیر زیر اندازه‌های تقریبی و قابل‌استفاده در خانه هستند.

برنج پخته 

هر واحد = ۵ قاشق غذاخوری

نان 

- لواش = نصف تا سه چهارم کف دست 

- تافتون = ¼ نان متوسط 

- بربری = ⅛ نان متوسط 

- سنگک = یک کف دست بزرگ (بدون انگشتان)

- نان تست = ۱ برش نازک

ماکارونی پخته 

هر واحد = نصف لیوان یا ۷ قاشق غذاخوری

غلات صبحانه 

هر واحد = ¾ لیوان (حدود ۶–۷ قاشق غذاخوری)

بیسکوئیت 

- ساده مثل ساقه‌طلایی = ۲ عدد 

- کرم‌دار = ۱ عدد

یک کودک زیر ۱۰ سال در طول روز چگونه باید واحدهایش را دریافت کند؟

کودک به ۴ واحد از این گروه نیاز دارد. یک الگوی مناسب:

- صبحانه + میان‌وعده صبح: ۲ واحد 

- ناهار: ۱ واحد 

- میان‌وعده عصر + شام: ۱ واحد (مثلاً نیم واحد عصر، نیم واحد شب)

مثال صبحانه: 

اگر کودک ۳ قاشق غلات صبحانه + نصف کف دست نان سنگک بخورد، حدود ۱ واحد دریافت کرده است.

اما چرا بسیاری از بچه‌ها «بشقابشان را خالی نمی‌کنند»؟

چون در بسیاری از خانواده‌ها کودک بیش از نیازش غذا دریافت می‌کند.

مثلاً:

- صبح نصف نان بربری 

- میان‌وعده مدرسه یک لقمه بزرگ + بیسکوئیت یا کیک 

- ظهر ۲ کفگیر برنج (حدود ۱۲ قاشق غذاخوری) 

- و انتظار داریم همه را تمام کند!

این کار دو مشکل ایجاد می‌کند:

1. غذاخوردن تبدیل به استرس و اجبار می‌شود.
2. کودک بیش از نیاز بدنش کربوهیدرات دریافت می‌کند و در بلندمدت ممکن است دچار:

   - افزایش وزن 

   - کبد چرب 

   - قند خون بالا 

   - مشکلات قلبی–عروقی 

شود.

در نهایت همین کودک در نوجوانی و جوانی دغدغه‌اش می‌شود: 

«چی بخورم تا لاغر بشوم؟»

نکته پایانی 

مقادیر گفته‌شده برای فعالیت بدنی متوسط است. 

اگر کودک فعالیت بیشتر یا کمتر دارد، یا دارو و بیماری خاصی دارد، نیازش تغییر می‌کند و بهتر است مشاوره فردی دریافت کند.

دوستدار سلامت فرزندان دلبند شما

دکتر نفیسه برهانی

----------------‐-------------------------------------------------------------------------------

سوالات متداول

۱. کودک زیر ۱۰ سال در روز چقدر برنج و نان نیاز دارد؟

کودکان زیر ۱۰ سال معمولاً به حدود ۴ واحد از گروه نان و غلات در طول روز نیاز دارند. این مقدار باید بین وعده‌های مختلف مانند صبحانه، ناهار، شام و میان‌وعده‌ها تقسیم شود.

۲. هر واحد از گروه نان و غلات برای کودک چقدر است؟ 

هر واحد نان و غلات می‌تواند معادل ۵ قاشق غذاخوری برنج پخته، نصف لیوان ماکارونی پخته، یک برش نان تست یا مقدار کمی از انواع نان مانند لواش، بربری یا سنگک باشد.

۳. چرا بسیاری از کودکان بشقاب غذای خود را کامل نمی‌خورند؟

در بسیاری از موارد مشکل کم‌اشتهایی کودک نیست؛ بلکه مقدار غذایی است که برای او در بشقاب کشیده می‌شود. اگر حجم غذا بیشتر از نیاز واقعی کودک باشد، طبیعی است که کودک نتواند آن را کامل بخورد.

۴. آیا مصرف زیاد برنج و نان برای کودکان مضر است؟ 

اگر مصرف نان و غلات بیش از نیاز بدن کودک باشد و با فعالیت بدنی متعادل همراه نباشد، در بلندمدت ممکن است خطر افزایش وزن، کبد چرب و مشکلات متابولیک را افزایش دهد.

۵. بهترین روش تقسیم واحدهای نان و غلات در طول روز برای کودک چیست؟  

معمولاً توصیه می‌شود حدود دو واحد در صبحانه و میان‌وعده صبح، یک واحد در ناهار و یک واحد در میان‌وعده عصر و شام مصرف شود.

۶. اگر کودک فعالیت بدنی زیادی داشته باشد نیاز غذایی او تغییر می‌کند؟

بله. کودکانی که فعالیت بدنی بیشتری دارند ممکن است به انرژی و واحدهای غذایی بیشتری نیاز داشته باشند و بهتر است برنامه غذایی آنها با نظر پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود.

این مقالات را هم بخوانید :

- چرا کودک من گوشت نمی خورد؟

- چرا کودک من سبزی نمی ‌خورد؟ 

- چرا کودک من میوه نمی ‌خورد؟ 

- چرا کودک من شیر نمی ‌خورد؟ 

- چرا کودک من مدام تنقلات می‌ خواهد؟