رشد کودک ۶ ماهه؛ چه مهارتهایی باید داشته باشد؟
شش ماهگی یکی از دورههای مهم رشد کودک است. در این سن معمولاً کودک ارتباط فعالتری با اطرافیان برقرار میکند، افراد آشنا را بهتر میشناسد، بیشتر میخندد و کنجکاوی او نسبت به اشیا و محیط اطراف افزایش پیدا میکند.
حرکات کودک نیز نسبت به ماههای قبل هدفمندتر میشوند؛ ممکن است برای رسیدن به اسباببازی تلاش کند، اشیا را برای شناختن به دهان ببرد و هنگام قرار گرفتن روی شکم کنترل بیشتری روی بدن خود داشته باشد.
با این حال، مراحل رشد برای تشخیص بیماری یا اختلال طراحی نشدهاند. این چکلیست به والدین کمک میکند روند تکامل کودک را مشاهده کنند و در صورت وجود نگرانی، موضوع را با پزشک در میان بگذارند.
اگر میخواهید روند رشد کودک را از ماههای ابتدایی تا پنج سالگی یکجا ببینید، مقاله «مراحل رشد و تکامل کودک از ۲ ماهگی تا ۵ سالگی» را نیز مطالعه کنید.
رشد اجتماعی و عاطفی کودک ۶ ماهه
در شش ماهگی، واکنش کودک به افراد اطراف معمولاً واضحتر از ماههای نخست زندگی میشود.
بیشتر کودکان در این سن:
- افراد آشنا را تشخیص میدهند.
- به دیدن خودشان در آینه علاقه نشان میدهند.
- میخندند.
شناخت افراد آشنا و افزایش واکنشهای اجتماعی نشان میدهد کودک بهتدریج محیط اجتماعی اطراف خود را بهتر درک میکند.
میتوانید با لبخند زدن، صحبت کردن و واکنش نشان دادن به رفتارهای کودک، این تعامل را تقویت کنید.
رشد گفتاری و ارتباطی کودک ۶ ماهه
در این سن، ارتباط صوتی کودک نیز پیشرفت بیشتری میکند.
ممکن است کودک:
- بهصورت نوبتی با شما صدا تولید کند.
- با بیرون آوردن زبان و دمیدن صداهایی ایجاد کند.
- صداهای متنوعتری از خودش دربیاورد.
یکی از فعالیتهای پیشنهادی در راهنمای CDC، بازی رفتوبرگشتی با صداها است.
برای مثال، اگر کودک صدایی ایجاد کرد، شما همان صدا را تکرار کنید و سپس منتظر پاسخ او بمانید. اگر لبخند زد، شما هم لبخند بزنید. اگر دوباره صدا تولید کرد، به او واکنش نشان دهید. این تعامل رفتوبرگشتی به کودک فرصت تمرین ارتباط میدهد.
چگونه به رشد گفتار کودک ۶ ماهه کمک کنیم؟
در این سن میتوانید:
- با کودک زیاد صحبت کنید.
- صداهایش را تقلید کنید.
- هنگام انجام کارهای روزانه نام اشیا را بگویید.
- برایش آواز بخوانید.
- کتابهای تصویری مناسب سن را همراه او نگاه کنید.
- وقتی به چیزی نگاه میکند، به همان شیء اشاره کنید و نامش را بگویید.
در راهنمای منبع نیز توصیه شده است که والدین اشیای جدید را به کودک نشان دهند و نام آنها را بگویند و هنگام نگاه کردن به تصاویر کتاب با کودک درباره تصاویر صحبت کنند.
رشد شناختی کودک ۶ ماهه
کودک شش ماهه برای شناخت محیط فقط از چشمهایش استفاده نمیکند. لمس کردن، گرفتن و حتی بردن اشیا به دهان بخشی از شیوه کشف محیط در این دوره است.
در این سن بیشتر کودکان ممکن است:
- اشیا را برای شناخت آنها به دهان ببرند.
- برای رسیدن به اسباببازی مورد علاقه خود تلاش کنند.
- با بستن دهان نشان دهند که دیگر تمایلی به غذا ندارند.
بنابراین کنجکاوی کودک و تلاش او برای گرفتن اشیا بخش مهمی از روند یادگیری اوست.
چرا کودک ۶ ماهه همه چیز را به دهان میبرد؟
بردن اشیا به دهان یکی از نقاط عطف شناختی ذکرشده برای این سن است.
کودک از طریق لمس و دهان بردن اشیا اطلاعات بیشتری درباره بافت، شکل و ویژگیهای آنها به دست میآورد.
به همین دلیل لازم است محیط اطراف کودک را ایمن نگه دارید و وسایل کوچک یا اشیایی که میتوانند خطر خفگی ایجاد کنند از دسترس او دور باشند.
رشد حرکتی کودک ۶ ماهه
در شش ماهگی، کنترل تنه و دستها پیشرفت بیشتری پیدا میکند.
بیشتر کودکان در این سن:
- از شکم به پشت غلت میزنند.
- هنگام قرار گرفتن روی شکم با صاف کردن بازوها بدن خود را بالا میآورند.
- هنگام نشستن برای حفظ تعادل به دستهایشان تکیه میکنند.
این مهارتها مقدمات مهمی برای حرکت و نشستن مستقلتر در ماههای بعد هستند.
آیا کودک ۶ ماهه باید بنشیند؟
در چکلیست این سن، انتظار ذکرشده این نیست که کودک حتماً کاملاً مستقل بنشیند.
یکی از مراحل حرکتی شش ماهگی این است که کودک در حالت نشسته بتواند برای حفظ تعادل به دستهایش تکیه کند.
نشستن بدون کمک در چکلیست منبع برای سن بالاتر ذکر شده است.
بنابراین بهتر است رشد حرکتی کودک را براساس سن خودش بررسی کنید و او را با کودکان دیگر مقایسه نکنید.
بازیهای مناسب کودک ۶ ماهه
۱. بازی تقلید صدا
وقتی کودک صدا درمیآورد، همان صدا را تکرار کنید.
بعد چند لحظه صبر کنید تا ببینید آیا کودک دوباره پاسخ میدهد یا خیر.
این بازی ساده به تعامل و مهارتهای ارتباطی کودک کمک میکند.
۲. کتاب دیدن با کودک
لازم نیست در این سن کودک داستان را متوجه شود.
کتاب تصویری را مقابلش قرار دهید، تصاویر را نشان دهید و درباره آنها صحبت کنید.
اگر کودک صدا تولید کرد، به صدای او واکنش نشان دهید و نام تصویر را تکرار کنید.
۳. تشویق کودک برای رسیدن به اسباببازی
کودک را روی پشت یا شکم قرار دهید و یک اسباببازی را کمی دورتر از او بگذارید.
او را تشویق کنید برای رسیدن به اسباببازی حرکت کند یا غلت بزند. راهنمای CDC نیز این فعالیت را برای کودک شش ماهه پیشنهاد میکند.
۴. آواز و موسیقی
برای کودک آواز بخوانید یا موسیقی مناسب پخش کنید.
در منبع، آواز خواندن و موسیقی نیز از فعالیتهای پیشنهادی برای رشد و یادگیری کودک شش ماهه هستند.
به حالات کودک توجه کنید
در شش ماهگی توجه به نشانههای رفتاری کودک اهمیت زیادی دارد.
اگر کودک سرحال و آماده تعامل است، میتوانید بازی را ادامه دهید. اگر ناراحت، خسته یا بیقرار شده است، بهتر است فعالیت را متوقف کنید و به او فرصت آرام شدن بدهید.
راهنمای منبع نیز توصیه میکند والدین به روحیه کودک توجه کنند و رفتار خود را متناسب با حالت او تغییر دهند.
تغذیه کودک ۶ ماهه و شروع غذای کمکی
شش ماهگی دورهای است که بسیاری از والدین درباره شروع غذای کمکی سؤال دارند.
در راهنمای CDC توصیه شده درباره زمان شروع غذای جامد و غذاهای دارای خطر خفگی با پزشک کودک مشورت شود. همچنین در این مرحله شیر مادر یا شیرخشک همچنان بخش مهمی از تغذیه کودک محسوب میشود.
بنابراین زمان و نحوه شروع غذای کمکی بهتر است متناسب با شرایط رشد و آمادگی کودک و با نظر پزشک تعیین شود.
نشانههای گرسنگی و سیری کودک ۶ ماهه
توجه کردن به نشانههای کودک هنگام غذا خوردن اهمیت دارد.
طبق راهنمای منبع، نشانههایی مانند:
- اشاره یا تمایل به غذا،
- باز کردن دهان در مقابل قاشق،
- هیجانزده شدن هنگام دیدن غذا
میتوانند نشاندهنده گرسنگی باشند.
در مقابل:
- برگرداندن صورت،
- بستن دهان،
- چرخاندن سر از غذا
میتوانند نشانه سیری باشند.
چگونه کودک ۶ ماهه را آرام کنیم؟
کودک در این سن بهتدریج روشهای آرام شدن را یاد میگیرد.
در راهنمای منبع، مواردی مانند:
- صحبت کردن با صدای آرام،
- در آغوش گرفتن،
- تکان دادن ملایم،
- آواز خواندن،
- و استفاده مناسب از پستانک
بهعنوان روشهایی برای کمک به آرام شدن کودک مطرح شدهاند.
استفاده از موبایل و تلویزیون برای کودک ۶ ماهه
در این سن، کودک بیشتر از تعامل واقعی با انسانها، بازی و صحبت کردن یاد میگیرد.
در منبع توصیه شده استفاده از نمایشگرهایی مانند تلویزیون، تلفن همراه و تبلت برای کودکان زیر دو سال به تماس تصویری با عزیزان محدود شود.
بنابراین بهتر است زمان بیداری کودک بیشتر صرف تعامل، بازی، حرکت و شناخت محیط واقعی شود.
درباره چه مواردی با پزشک کودک صحبت کنیم؟
در ویزیت شش ماهگی میتوانید درباره این موضوعات صحبت کنید:
- شما و کودکتان معمولاً چه فعالیتهایی با یکدیگر انجام میدهید؟
- کودک به چه چیزهایی علاقه دارد؟
- آیا رفتاری در او باعث نگرانی شما شده است؟
- آیا مهارتی داشته که اکنون دیگر انجام نمیدهد؟
- آیا زودتر از موعد متولد شده است؟
- آیا نیاز مراقبتی خاصی دارد؟
این موارد در خود چکلیست شش ماهگی نیز بهعنوان موضوعاتی برای گفتوگو با پزشک مطرح شدهاند.
اگر کودک ۶ ماهه بعضی از این مهارتها را ندارد چه کنیم؟
نبود یک مهارت بهتنهایی به معنی وجود یک اختلال رشدی نیست.
اما اگر متوجه شدید کودک یک یا چند مهارت مورد انتظار را نشان نمیدهد، رشد یا رفتار او باعث نگرانی شما شده است یا مهارتی را که قبلاً داشته از دست داده است، بهتر است این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
خود راهنمای CDC نیز توصیه میکند در این شرایط نگرانیها با پزشک مطرح شود و درباره غربالگری رشد مشورت شود.
نکته مهم
از دست دادن مهارتی که کودک قبلاً داشته است، موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود.
چکلیست سریع رشد کودک ۶ ماهه
برای مرور سریع، بررسی کنید آیا کودک شما معمولاً:
- افراد آشنا را میشناسد؟
- به تصویر خودش در آینه علاقه نشان میدهد؟
- میخندد؟
- بهصورت نوبتی با شما صدا تولید میکند؟
- صداهای مختلفی ایجاد میکند؟
- اشیا را برای شناختن به دهان میبرد؟
- برای رسیدن به اسباببازی تلاش میکند؟
- از شکم به پشت غلت میزند؟
- هنگام قرار گرفتن روی شکم با دستها بدنش را بالا میآورد؟
- هنگام نشستن برای حفظ تعادل به دستهایش تکیه میکند؟
این موارد از نقاط عطف اجتماعی، ارتباطی، شناختی و حرکتی ذکرشده برای شش ماهگی در منبع هستند.
سؤالات رایج درباره رشد کودک ۶ ماهه
آیا کودک ۶ ماهه باید بنشیند؟
در چکلیست شش ماهگی، یکی از مراحل رشدی این است که کودک هنگام نشستن برای حفظ تعادل به دستهای خود تکیه کند. نشستن مستقل بدون کمک در این بخش بهعنوان الزام شش ماهگی ذکر نشده است.
آیا کودک ۶ ماهه باید غلت بزند؟
غلت زدن از شکم به پشت یکی از نقاط عطف حرکتی ذکرشده برای این سن است.
چرا کودک شش ماهه همه چیز را به دهان میبرد؟
بردن اشیا به دهان برای شناخت آنها یکی از مراحل شناختی این سن است. البته وسایلی که در دسترس کودک قرار میگیرند باید ایمن و متناسب با سن او باشند.
آیا کودک ۶ ماهه باید حرف بزند؟
در این سن انتظار گفتن کلمات مشخص وجود ندارد. یکی از مراحل ارتباطی این دوره، تولید صداهای مختلف و انجام نوعی تعامل صوتی نوبتی با والدین است.
آیا کودک شش ماهه افراد آشنا را میشناسد؟
شناختن افراد آشنا یکی از نقاط عطف اجتماعی ذکرشده برای این سن است.
غذای کمکی را دقیقاً در شش ماهگی شروع کنیم؟
منبع زمان ثابتی را برای همه کودکان تعیین نمیکند و توصیه میکند درباره زمان شروع غذای جامد و غذاهای دارای خطر خفگی با پزشک کودک صحبت شود.
جمعبندی
در شش ماهگی معمولاً کودک ارتباط بیشتری با اطرافیان برقرار میکند، افراد آشنا را تشخیص میدهد، بیشتر میخندد و با تولید صداهای مختلف وارد تعامل فعالتری با والدین میشود.
از نظر شناختی، کنجکاوی کودک نسبت به اشیا بیشتر شده و برای گرفتن و بررسی آنها تلاش میکند. از نظر حرکتی نیز غلت زدن، بالا آوردن بدن هنگام قرار گرفتن روی شکم و تکیه دادن به دستها هنگام نشستن از نقاط عطف مهم این دوره هستند.
به یاد داشته باشید که هدف این چکلیست مقایسه کودک شما با سایر کودکان نیست.
اگر درباره رشد فرزندتان نگرانی دارید، برخی مهارتهای مورد انتظار را مشاهده نمیکنید یا کودک مهارتی را که قبلاً داشته از دست داده است، موضوع را با پزشک کودک مطرح کنید.
مرحله قبل:
← رشد کودک ۴ ماهه؛ چه مهارتهایی باید داشته باشد؟
مرحله بعد:
← رشد کودک ۹ ماهه؛ مراحل رشد و تکامل در نه ماهگی
