رشد کودک ۹ ماهه؛ چه مهارت‌هایی باید داشته باشد؟

نه ماهگی دوره‌ای است که شخصیت و نحوه ارتباط کودک با اطرافیان بیشتر خودش را نشان می‌دهد. ممکن است کودک در برابر افراد غریبه محتاط‌تر شود، با شنیدن اسم خودش واکنش نشان دهد، از بازی‌هایی مثل دالی‌موشک لذت ببرد و صداهایی مثل «ماماما» یا «بابابا» تولید کند.

از نظر حرکتی نیز بسیاری از کودکان در این سن می‌توانند بدون کمک بنشینند، اشیا را بین دو دست جابه‌جا کنند و برای گرفتن غذا از انگشتانشان استفاده کنند.

با این حال، نقاط عطف رشد برای تشخیص مستقل بیماری یا اختلال طراحی نشده‌اند. چک‌لیست CDC نشان می‌دهد بیشتر کودکان تا هر سن چه توانایی‌هایی را کسب کرده‌اند و جایگزین ابزار استاندارد غربالگری رشد نیست.

برای دیدن مسیر کامل تکامل از ماه‌های ابتدایی تا پنج سالگی، می‌توانید مقاله «مراحل رشد و تکامل کودک از ۲ ماهگی تا ۵ سالگی» را نیز مطالعه کنید.

رشد اجتماعی و عاطفی کودک ۹ ماهه

در این سن، کودک معمولاً افراد آشنا و ناآشنا را بهتر از قبل از یکدیگر تشخیص می‌دهد.

بیشتر کودکان در ۹ ماهگی ممکن است:

• در برابر افراد غریبه خجالتی، وابسته یا محتاط باشند.

• حالت‌های مختلف چهره مانند شادی، ناراحتی، خشم و تعجب را نشان دهند.

• با شنیدن نام خود واکنش نشان دهند.

• هنگام دور شدن شما واکنش نشان دهند؛ برای مثال نگاه کنند، دستشان را به سمت شما دراز کنند یا گریه کنند.

• هنگام بازی دالی‌موشک لبخند بزنند یا بخندند.

این رفتارها بخشی از رشد ارتباط اجتماعی کودک هستند.

آیا ترس از غریبه‌ها در ۹ ماهگی طبیعی است؟

در چک‌لیست CDC، خجالتی بودن، وابستگی یا ترس از افراد غریبه یکی از رفتارهای اجتماعی ذکرشده برای نه ماهگی است.

بنابراین ممکن است کودکی که قبلاً به‌راحتی در آغوش دیگران می‌رفت، در این سن نسبت به افراد ناآشنا واکنش متفاوتی نشان دهد.

این رفتار به‌تنهایی لزوماً نشانه مشکل نیست.

رشد گفتاری و ارتباطی کودک ۹ ماهه

در این دوره، صداهای کودک معمولاً تنوع بیشتری پیدا می‌کنند.

بیشتر کودکان در این سن:

• صداهایی مانند «ماماما» و «بابابا» ایجاد می‌کنند.

• برای نشان دادن تمایل به در آغوش گرفته شدن، دست‌هایشان را بالا می‌آورند.

این صداها هنوز لزوماً کلمات معنادار نیستند، اما بخش مهمی از روند آماده شدن کودک برای گفتار هستند.

چگونه به رشد گفتار کودک ۹ ماهه کمک کنیم؟

یکی از ساده‌ترین کارها این است که به صداهای کودک پاسخ دهید.

اگر کودک مثلاً «دادادا» می‌گوید، می‌توانید همان صدا را تکرار کنید و سپس یک کلمه ساده مرتبط با آن بسازید. در راهنمای CDC نیز تقلید صداهای کودک و اضافه کردن واژه‌های ساده به آنها پیشنهاد شده است.

همچنین می‌توانید:

• هنگام بازی نام اشیا را بگویید.

• تصاویر کتاب را به کودک نشان دهید.

• برای او آواز بخوانید.

• هنگام انجام کارهای روزمره با او صحبت کنید.

• به صداهایی که ایجاد می‌کند پاسخ دهید.

هدف، ایجاد تعامل رفت‌وبرگشتی است؛ نه آموزش رسمی کلمات.

رشد شناختی کودک ۹ ماهه

کودک در این سن کم‌کم بهتر درک می‌کند که اشیا حتی وقتی مستقیماً آنها را نمی‌بیند، همچنان وجود دارند.

در نه ماهگی ممکن است:

• برای پیدا کردن چیزی که از دیدش خارج شده است جست‌وجو کند.

• اشیا را به یکدیگر بکوبد.

برای مثال اگر قاشق یا اسباب‌بازی از دید کودک خارج شود، ممکن است به دنبال آن بگردد.

بازی دالی‌موشک چرا برای کودک ۹ ماهه مناسب است؟

دالی‌موشک فقط یک سرگرمی ساده نیست.

در چک‌لیست نه ماهگی، خندیدن یا لبخند زدن هنگام دالی‌موشک به‌عنوان یکی از رفتارهای اجتماعی این سن ذکر شده است.

در بخش فعالیت‌های پیشنهادی نیز توصیه شده می‌توانید صورتتان را با پارچه بپوشانید و ببینید آیا کودک سعی می‌کند پارچه را کنار بزند یا خیر.

این نوع بازی به کودک فرصت می‌دهد با مفهوم پنهان و ظاهر شدن اشیا و افراد تعامل داشته باشد.

رشد حرکتی کودک ۹ ماهه

در نه ماهگی، کنترل نشستن و استفاده از دست‌ها معمولاً پیشرفت قابل توجهی پیدا کرده است.

بیشتر کودکان در این سن می‌توانند:

• به حالت نشسته قرار بگیرند.

• بدون کمک بنشینند.

• اشیا را از یک دست به دست دیگر منتقل کنند.

• با انگشتانشان غذا را به سمت خود بکشند.

آیا کودک ۹ ماهه باید بدون کمک بنشیند؟

نشستن بدون کمک یکی از نقاط عطف حرکتی ذکرشده برای نه ماهگی در چک‌لیست CDC است.

با این حال، وجود یک تفاوت زمانی کوچک در کسب یک مهارت به‌تنهایی تشخیص‌دهنده مشکل نیست.

اگر کودک نمی‌تواند بنشیند یا درباره وضعیت حرکتی او نگرانی دارید، موضوع را با پزشک مطرح کنید.

آیا کودک ۹ ماهه باید چهار دست‌وپا برود؟

نکته جالب این است که در فهرست اصلی نقاط عطف ۹ ماهگی موجود در این ، چهاردست‌وپا رفتن به‌عنوان یکی از معیارهای اصلی این سن ذکر نشده است.

بنابراین بهتر است فقط بر اساس این موضوع درباره رشد کودک نتیجه‌گیری نکنید.

در این سن مهارت‌هایی مانند نشستن بدون کمک، انتقال اشیا بین دو دست و استفاده از انگشتان در چک‌لیست مطرح شده‌اند.

بازی‌های مناسب کودک ۹ ماهه

۱. دالی‌موشک

صورت خود یا یک اسباب‌بازی را برای مدت کوتاهی پشت پارچه پنهان کنید و سپس دوباره نشان دهید.

می‌توانید ببینید آیا کودک برای کنار زدن پارچه تلاش می‌کند یا خیر.

۲. بازی «نوبت من، نوبت تو»

یک اسباب‌بازی را به کودک بدهید و سپس آن را از او بگیرید و دوباره پس بدهید.

این نوع بازی رفت‌وبرگشتی در راهنمای منبع برای نه ماهگی پیشنهاد شده است.

۳. تشویق به حرکت برای رسیدن به اسباب‌بازی

اسباب‌بازی را کمی دورتر روی زمین یا تشک بازی قرار دهید و کودک را تشویق کنید برای رسیدن به آن حرکت کند.

راهنمای منبع پیشنهاد می‌کند کودک را برای حرکت به سمت اسباب‌بازی تشویق کنید.

۴. کتاب دیدن

کتاب یا مجله مناسب را همراه کودک نگاه کنید.

به تصاویر اشاره کنید و اسم اشیا را بگویید. در این سن «خواندن» می‌تواند بیشتر به معنای نگاه کردن به تصاویر و صحبت کردن درباره آنها باشد.

آموزش بای‌بای و حرکات ساده

در این سن می‌توانید حرکات ساده ارتباطی را بارها جلوی کودک انجام دهید.

برای مثال هنگام خداحافظی دستتان را تکان دهید و بگویید:

«بای‌بای»

در CDC پیشنهاد شده که والدین حرکت دست هنگام بای‌بای یا تکان دادن سر برای «نه» را به کودک نشان دهند.

تکرار این رفتارها به کودک فرصت مشاهده و تقلید می‌دهد.

غذا خوردن کودک ۹ ماهه

در این مرحله ممکن است کودک استقلال بیشتری هنگام غذا خوردن نشان دهد.

در راهنمای منبع توصیه شده است با توجه به ایمنی غذا و خطر خفگی، کودک فرصت داشته باشد:

• غذا خوردن با انگشت را تمرین کند.

• مقدار کمی مایع را با فنجان تمرین کند.

• همراه خانواده و تحت نظارت غذا بخورد.

طبیعی است که در این دوره غذا خوردن کمی با ریخت‌وپاش همراه باشد.

آشنایی کودک با طعم‌ها و بافت‌های مختلف

در راهنمای CDC توصیه شده است کودک فرصت پیدا کند غذاهایی با طعم و بافت متفاوت را امتحان کند.

ممکن است غذایی به شکل:

• پوره،

• خردشده،

• یا با بافت‌های متناسب با توانایی کودک

ارائه شود.

همچنین ممکن است کودک در اولین مواجهه غذایی را دوست نداشته باشد و برای آشنایی با آن به چند بار تجربه نیاز داشته باشد.

نوع و بافت غذا باید متناسب با مهارت کودک و با رعایت ایمنی و پیشگیری از خفگی انتخاب شود.

جدایی از والدین در ۹ ماهگی

در این سن ممکن است کودک هنگام دور شدن شما ناراحت شود.

در راهنمای منبع پیشنهاد شده به‌جای اینکه بدون خداحافظی و به‌صورت پنهانی از کودک دور شوید، خداحافظی مشخصی انجام دهید.

به این ترتیب کودک به‌تدریج یاد می‌گیرد که شما می‌روید و دوباره بازمی‌گردید.

استفاده از موبایل و تلویزیون برای کودک ۹ ماهه

در این سن نیز کودک عمدتاً از تعامل، بازی و صحبت کردن با افراد واقعی یاد می‌گیرد.

راهنمای موجود در توصیه می‌کند استفاده از نمایشگرهایی مانند تلویزیون، تلفن و تبلت در کودکان زیر دو سال به تماس تصویری با افراد نزدیک محدود شود.

بنابراین بهتر است موبایل یا تلویزیون جای بازی و ارتباط مستقیم با کودک را نگیرد.

غربالگری رشد در ۹ ماهگی

یکی از نکات مهم این سن، موضوع غربالگری رشد است.

در CDC آمده است که در ۹ ماهگی کودک باید تحت غربالگری عمومی رشد قرار بگیرد و این غربالگری برای همه کودکان توصیه شده است.

غربالگری به معنی تشخیص وجود مشکل نیست.

هدف آن این است که روند رشد کودک با ابزار مناسب بررسی شود و اگر نیاز به ارزیابی بیشتر وجود دارد، زودتر مشخص شود.

درباره چه مواردی با پزشک صحبت کنیم؟

در ویزیت نه ماهگی می‌توانید درباره موارد زیر با پزشک صحبت کنید:

• شما و کودکتان چه فعالیت‌هایی انجام می‌دهید؟

• کودک به چه کارهایی علاقه دارد؟

• آیا رفتاری از کودک باعث نگرانی شما شده است؟

• آیا مهارتی داشته که اکنون دیگر انجام نمی‌دهد؟

• آیا کودک زودتر از موعد متولد شده است؟

• آیا نیاز مراقبتی خاصی دارد؟

همچنین این سن زمان مناسبی است که درباره غربالگری رشد ۹ ماهگی از پزشک سؤال کنید.

اگر کودک ۹ ماهه بعضی از این مهارت‌ها را ندارد چه کنیم؟

اگر یک مهارت را هنوز مشاهده نکرده‌اید، به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که کودک اختلال رشدی دارد.

با این حال، راهنمای CDC توصیه می‌کند اگر کودک به یکی از مراحل رشدی نرسیده است، مهارتی را که قبلاً داشته از دست داده یا موضوعی درباره رشد او شما را نگران کرده است، هرچه زودتر با پزشک صحبت کنید و درباره غربالگری رشد مشورت بگیرید.

از دست دادن یک مهارت قبلی را حتماً با پزشک مطرح کنید.

چک‌لیست سریع رشد کودک ۹ ماهه

برای مرور سریع می‌توانید بررسی کنید که آیا کودک شما معمولاً:

• افراد غریبه را از افراد آشنا متفاوت می‌بیند؟

• حالت‌های مختلف چهره نشان می‌دهد؟

• به اسم خودش واکنش نشان می‌دهد؟

• به دور شدن شما واکنش نشان می‌دهد؟

• هنگام دالی‌موشک می‌خندد یا لبخند می‌زند؟

• صداهایی مانند «ماماما» یا «بابابا» تولید می‌کند؟

• برای بغل شدن دست‌هایش را بالا می‌آورد؟

• به دنبال شیء خارج‌شده از دید می‌گردد؟

• اشیا را به هم می‌کوبد؟

• بدون کمک می‌نشیند؟

• اشیا را بین دو دست جابه‌جا می‌کند؟

این موارد از نقاط عطف ذکرشده در چک‌لیست نه ماهگی هستند.

سؤالات رایج درباره رشد کودک ۹ ماهه

آیا کودک ۹ ماهه باید به اسم خودش واکنش نشان دهد؟

واکنش نشان دادن به شنیدن نام خودش یکی از مراحل اجتماعی و عاطفی ذکرشده برای این سن است.

اگر درباره واکنش کودک به نام یا صداها نگرانی دارید، موضوع را با پزشک مطرح کنید.

آیا کودک ۹ ماهه باید بگوید مامان و بابا؟

در این سن تولید صداهایی مثل «ماماما» و «بابابا» در چک‌لیست ذکر شده است؛ این صداها لزوماً هنوز به معنای استفاده آگاهانه از کلمات «مامان» و «بابا» نیستند.

آیا کودک نه ماهه باید بنشیند؟

نشستن بدون کمک یکی از نقاط عطف حرکتی نه ماهگی در راهنمای منبع است.

آیا کودک ۹ ماهه باید چهاردست‌وپا برود؟

چهاردست‌وپا رفتن در فهرست اصلی نقاط عطف ۹ ماهگی این ذکر نشده است. بنابراین نبود این مهارت به‌تنهایی معیار مناسبی برای نتیجه‌گیری درباره رشد کودک نیست.

چرا کودک ۹ ماهه از غریبه‌ها می‌ترسد؟

محتاط یا خجالتی شدن در برابر افراد غریبه یکی از رفتارهای اجتماعی ذکرشده برای این سن است.

آیا در ۹ ماهگی غربالگری رشد لازم است؟

در راهنمای ارائه‌شده، ۹ ماهگی به‌عنوان یکی از زمان‌های غربالگری عمومی رشد کودک ذکر شده است.

جمع‌بندی

در نه ماهگی، رشد کودک در حوزه‌های مختلف واضح‌تر می‌شود.

واکنش به نام، تشخیص بهتر افراد آشنا و غریبه، تولید صداهایی مانند «ماماما» و «بابابا»، جست‌وجوی اشیای پنهان‌شده، نشستن بدون کمک و انتقال اشیا بین دو دست از نقاط عطف مهم این دوره هستند.

این سن همچنین یکی از زمان‌های مهم غربالگری عمومی رشد کودک است.

هدف از چک‌لیست، مقایسه کودک با دیگران نیست. اگر برخی از مراحل رشدی را در فرزندتان مشاهده نمی‌کنید، درباره روند رشد او نگرانی دارید یا کودک مهارتی را که قبلاً داشته از دست داده است، موضوع را با پزشک مطرح کنید.

مرحله قبل:
← رشد کودک ۶ ماهه؛ چه مهارت‌هایی باید داشته باشد؟

مرحله بعد:
← رشد کودک ۱۲ ماهه؛ کودک یک ساله چه مهارت‌هایی باید داشته باشد؟