رشد کودک ۱۸ ماهه؛ چه مهارتهایی باید داشته باشد؟
۱۸ ماهگی یا یک سال و نیمگی دورهای است که استقلال کودک بیشتر خودش را نشان میدهد. کودک معمولاً بدون کمک راه میرود، کنجکاوی بیشتری برای انجام کارهای روزمره دارد، از رفتار والدین تقلید میکند و برای برقراری ارتباط علاوه بر اشاره، تلاش میکند کلمات بیشتری به کار ببرد.
ممکن است کودک از شما فاصله بگیرد اما مرتب برگردد و حضور شما را بررسی کند، چیزی را که برایش جالب است به شما نشان دهد یا هنگام لباس پوشیدن با شما همکاری کند.
همه کودکان دقیقاً با یک سرعت رشد نمیکنند. نقاط عطف رشد نشان میدهند بیشتر کودکان تا این سن چه تواناییهایی کسب کردهاند و نباید از آنها بهعنوان یک آزمون برای تشخیص بیماری استفاده کرد.
برای مشاهده مسیر رشد در تمام سنین، میتوانید مقاله «مراحل رشد و تکامل کودک از ۲ ماهگی تا ۵ سالگی» را نیز مطالعه کنید.
رشد اجتماعی و عاطفی کودک ۱۸ ماهه
در این سن کودک معمولاً استقلال بیشتری پیدا کرده است، اما هنوز برای احساس امنیت به حضور والدین توجه میکند.
بیشتر کودکان ۱۸ ماهه ممکن است:
- کمی از شما دور شوند، اما برای مطمئن شدن از حضور شما دوباره نگاه کنند.
- با اشاره کردن، چیزی را که برایشان جالب است به شما نشان دهند.
- دستهایشان را برای شستن به سمت شما دراز کنند.
- همراه شما چند صفحه کتاب را نگاه کنند.
- هنگام لباس پوشیدن همکاری کنند؛ مثلاً دستشان را داخل آستین ببرند یا پایشان را بالا بیاورند.
اشاره کردن کودک در ۱۸ ماهگی چرا مهم است؟
اشاره کردن فقط روشی برای درخواست کردن نیست.
در این سن ممکن است کودک به چیزی اشاره کند تا توجه شما را هم به آن جلب کند.
مثلاً در پارک یک پرنده میبیند، به آن اشاره میکند و سپس به شما نگاه میکند. هدف فقط گرفتن چیزی نیست؛ کودک میخواهد تجربهاش را با شما به اشتراک بگذارد.
در راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، برنامه «نشانهها را بشناسید، بهموقع اقدام کنید»، اشاره به اشیای مورد علاقه برای نشان دادن آنها به والدین از مراحل اجتماعی این سن ذکر شده است.
رشد گفتاری و ارتباطی کودک ۱۸ ماهه
در یک سال و نیمگی معمولاً دایره ارتباطی کودک نسبت به چند ماه قبل گسترش پیدا کرده است.
بیشتر کودکان در این سن:
- برای گفتن حداقل سه کلمه علاوه بر «مامان» یا «بابا» تلاش میکنند.
- میتوانند یک دستور ساده یکمرحلهای را بدون نیاز به اشاره انجام دهند.
برای مثال اگر بدون اشاره به اسباببازی بگویید:
«اسباببازی رو بده به من.»
ممکن است کودک آن را بردارد و به شما بدهد.
کودک ۱۸ ماهه چند کلمه باید بگوید؟
بر اساس راهنمای «نشانهها را بشناسید، بهموقع اقدام کنید»، یکی از نقاط عطف زبانی این سن این است که کودک برای گفتن حداقل سه واژه علاوه بر مامان یا بابا تلاش کند.
توجه کنید که کلمات کودک ممکن است هنوز کاملاً واضح نباشند.
هدف این نیست که کودک در این سن مکالمه طولانی داشته باشد؛ بلکه مهم است ببینیم آیا برای استفاده از کلمات و برقراری ارتباط تلاش میکند یا خیر.
چگونه به حرف زدن کودک ۱۸ ماهه کمک کنیم؟
در این سن بهترین فرصتهای یادگیری در فعالیتهای عادی روزانه ایجاد میشوند.
هنگام صحبت کردن با کودک بهتر است تا حد امکان روبهروی او قرار بگیرید و صورتتان نزدیک سطح چشم او باشد. به این ترتیب کودک علاوه بر شنیدن کلمات، حرکات صورت و چشمهای شما را نیز میبیند.
همچنین میتوانید:
- هنگام بازی نام اسباببازیها را بگویید.
- هنگام غذا خوردن نام خوراکیها را تکرار کنید.
- تصاویر کتاب را نشان دهید و نام آنها را بگویید.
- نام قسمتهای بدن را آموزش دهید.
- به تلاش کودک برای گفتن کلمات پاسخ دهید.
مثلاً هنگام اشاره به بینی بگویید:
«این بینی توئه، اینم بینی مامان.»
رشد شناختی کودک ۱۸ ماهه
کودک در این سن از مشاهده رفتارهای شما چیزهای زیادی یاد میگیرد.
بیشتر کودکان ۱۸ ماهه ممکن است:
- در انجام بعضی کارهای خانه از شما تقلید کنند؛ مثلاً وانمود کنند جارو میزنند.
- با اسباببازیها به شیوه ساده و متناسب با کاربردشان بازی کنند؛ مثلاً ماشین اسباببازی را روی زمین هل دهند.
تقلید کردن یکی از روشهای مهم یادگیری کودک در این دوره است.
بازی تقلیدی در ۱۸ ماهگی
در این سن میتوانید بازیهای تقلیدی سادهای انجام دهید.
برای مثال:
- یک قاشق به کودک بدهید تا وانمود کند به عروسکش غذا میدهد.
- جارو یا وسایل اسباببازی مناسب سن در اختیارش بگذارید.
- خودتان کاری ساده انجام دهید و ببینید آیا کودک از شما تقلید میکند.
بازیهای تقلیدی هم سرگرمکننده هستند و هم به کودک فرصت میدهند رفتارهای روزمره را تجربه کند.
رشد حرکتی کودک ۱۸ ماهه
در این دوره، استقلال حرکتی کودک نسبت به یک سالگی بسیار بیشتر شده است.
از نقاط عطف حرکتی ۱۸ ماهگی میتوان به این موارد اشاره کرد:
- راه رفتن بدون کمک گرفتن از افراد یا اشیا.
- خطخطی کردن روی کاغذ.
- نوشیدن از فنجان بدون درپوش، هرچند ممکن است مقداری از نوشیدنی بریزد.
- غذا خوردن با انگشتان.
- تلاش برای استفاده از قاشق.
- بالا و پایین رفتن از مبل یا صندلی بدون کمک.
آیا کودک ۱۸ ماهه باید راه برود؟
در راهنمای مراحل رشد، راه رفتن بدون کمک یکی از نقاط عطف حرکتی ۱۸ ماهگی محسوب میشود.
اگر کودک هنوز بدون کمک راه نمیرود، این موضوع را با پزشک مطرح کنید تا رشد حرکتی او در کنار سایر مهارتها بررسی شود.
نباید فقط بر اساس یک مهارت درباره وضعیت کلی کودک نتیجهگیری کرد، اما این موضوع ارزش بررسی دارد.
آیا خطخطی کردن کودک اهمیت دارد؟
بله. خطخطی کردن یکی از نقاط عطف حرکتی ذکرشده برای ۱۸ ماهگی است.
میتوانید کاغذ و مدادشمعی مناسب سن در اختیار کودک قرار دهید و اجازه دهید آزادانه روی کاغذ خط بکشد.
هدف در این سن کشیدن شکل مشخص یا نقاشی زیبا نیست؛ بلکه تمرین استفاده از دستها و تجربه حرکت دادن ابزار روی کاغذ است.
غذا خوردن مستقل در ۱۸ ماهگی
در این سن میتوانید به کودک فرصت بیشتری بدهید که خودش غذا بخورد.
ممکن است بتواند:
- با انگشت غذا بردارد.
- از قاشق استفاده کند، هرچند هنوز کاملاً ماهر نباشد.
- از فنجان بدون درپوش بنوشد و گاهی مقداری از نوشیدنی را بریزد.
ریختوپاش بخشی طبیعی از روند یادگیری این مهارتهاست.
انتخابهای ساده به کودک بدهید
با افزایش استقلال، کودک بیشتر تمایل دارد خودش انتخاب کند.
میتوانید انتخابها را ساده و محدود نگه دارید.
مثلاً هنگام لباس پوشیدن بپرسید:
«لباس آبی رو میخوای یا قرمز؟»
دو انتخاب مشخص معمولاً برای این سن مناسبتر از پرسشهای کاملاً باز هستند.
به احساسات کودک توجه کنید
کودک ۱۸ ماهه هنوز توانایی زیادی برای توضیح احساسات خود با کلمات ندارد.
شما میتوانید به او کمک کنید احساسات را بشناسد.
برای مثال وقتی کودک دیگری گریه میکند بگویید:
«اون بچه ناراحته.»
یا اگر خودش عصبانی است بگویید:
«میبینم ناراحتی.»
این نوع گفتوگو به کودک کمک میکند بهتدریج برای احساسات خودش و دیگران کلمه پیدا کند.
بهانهگیری در ۱۸ ماهگی
در این دوره ممکن است والدین با افزایش اعتراض یا بهانهگیری روبهرو شوند.
کودک خواستههای بیشتری دارد، اما هنوز نمیتواند همه آنها را با کلمات بیان کند و توانایی کنترل احساساتش نیز در حال رشد است.
در چنین شرایطی میتوانید:
- آرام بمانید.
- در صورت امکان حواس او را به موضوع دیگری جلب کنید.
- فرصت دهید آرام شود.
- بعد از آرام شدن فعالیت را ادامه دهید.
وجود بهانهگیری در این دوره بهتنهایی به معنای وجود مشکل رفتاری نیست.
آیا در ۱۸ ماهگی زمان آموزش دستشویی رفتن است؟
آمادگی کودکان برای آموزش استفاده از توالت یکسان نیست.
در راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا توصیه شده والدین درباره زمان مناسب شروع آموزش توالت با پزشک یا فرد متخصص کودک مشورت کنند.
شروع آموزش زمانی که کودک هنوز آمادگی لازم را ندارد میتواند باعث سختتر شدن فرایند شود.
بنابراین بهتر است صرفاً بر اساس سن کودک تصمیم نگیرید و به نشانههای آمادگی او نیز توجه کنید.
استفاده از موبایل و تلویزیون در ۱۸ ماهگی
کودک در این سن بیشتر از طریق:
- صحبت کردن با دیگران،
- بازی،
- حرکت،
- تقلید،
- مشاهده محیط
یاد میگیرد.
در راهنمای «نشانهها را بشناسید، بهموقع اقدام کنید» تأکید شده برای کودکان زیر دو سال استفاده از نمایشگر محدود باشد و تعامل مستقیم با افراد در اولویت قرار گیرد.
مهم است موبایل یا تلویزیون جای ارتباط، بازی و توجه مستقیم والدین را نگیرد.
غربالگری رشد در ۱۸ ماهگی
۱۸ ماهگی یکی از سنین مهم برای غربالگری کودک است.
بر اساس راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، در این سن برای همه کودکان غربالگری عمومی رشد و غربالگری اوتیسم توصیه شده است.
غربالگری اوتیسم به این معنا نیست که پزشک تصور میکند کودک حتماً اوتیسم دارد.
غربالگری روشی است برای بررسی ساختاریافته رشد کودک و شناسایی کودکانی که ممکن است به ارزیابی دقیقتر نیاز داشته باشند.
غربالگری اوتیسم در ۱۸ ماهگی چه اهمیتی دارد؟
برخی تفاوتهای مربوط به ارتباط و تعامل اجتماعی ممکن است در سالهای ابتدایی زندگی آشکار شوند.
به همین دلیل غربالگری در زمان مناسب کمک میکند اگر کودک به بررسی بیشتری نیاز دارد، این موضوع زودتر مشخص شود.
غربالگری با تشخیص متفاوت است.
نتیجه غربالگری بهتنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیست و در صورت نیاز ارزیابیهای بیشتری انجام میشود.
درباره چه مواردی با پزشک صحبت کنیم؟
در ویزیت ۱۸ ماهگی بهتر است علاوه بر مسائل جسمی، درباره روند رشد کودک نیز صحبت کنید.
میتوانید موضوعاتی مانند این موارد را مطرح کنید:
- چه بازیهایی با کودک انجام میدهید؟
- کودک به چه فعالیتهایی علاقه دارد؟
- آیا رفتار یا مهارتی در کودک شما را نگران کرده است؟
- آیا مهارتی داشته که اکنون دیگر انجام نمیدهد؟
- آیا کودک زودتر از موعد متولد شده است؟
- آیا نیاز مراقبتی خاصی دارد؟
همچنین درباره غربالگری رشد و اوتیسم در ۱۸ ماهگی از پزشک سؤال کنید.
اگر کودک ۱۸ ماهه بعضی از این مهارتها را ندارد چه کنیم؟
نداشتن یک مهارت بهتنهایی برای تشخیص یک اختلال کافی نیست.
اما اگر کودک به یک یا چند مرحله رشد مورد انتظار نرسیده، رفتار یا رشد او باعث نگرانی شما شده یا مهارتی را که قبلاً داشته از دست داده است، بهتر است موضوع را زودتر با پزشک مطرح کنید.
راهنمای «نشانهها را بشناسید، بهموقع اقدام کنید» نیز در چنین شرایطی توصیه میکند نگرانی والدین بررسی شود و درباره غربالگری و در صورت لزوم ارزیابی تخصصیتر مشورت شود.
از دست دادن مهارتهای قبلی را نادیده نگیرید
اگر کودک قبلاً:
- کلمهای میگفت،
- به شکل مشخصی ارتباط برقرار میکرد،
- مهارت حرکتی خاصی داشت،
- یا رفتاری را انجام میداد،
اما اکنون آن توانایی را از دست داده است، بهتر است این تغییر را با پزشک در میان بگذارید.
منتظر ماندن برای اینکه ببینید آیا مهارت خودبهخود برمیگردد، جایگزین بررسی پزشکی نیست.
چکلیست سریع رشد کودک ۱۸ ماهه
برای مرور سریع میتوانید بررسی کنید که آیا کودک شما معمولاً:
- کمی از شما دور میشود اما برای اطمینان از حضور شما نگاه میکند؟
- برای نشان دادن چیزهای مورد علاقهاش اشاره میکند؟
- همراه شما صفحات کتاب را نگاه میکند؟
- هنگام لباس پوشیدن همکاری میکند؟
- برای گفتن حداقل سه کلمه غیر از مامان و بابا تلاش میکند؟
- دستور ساده یکمرحلهای را بدون اشاره انجام میدهد؟
- کارهای ساده شما را تقلید میکند؟
- با اسباببازیها به شکل ساده و متناسب با کاربردشان بازی میکند؟
- بدون کمک راه میرود؟
- خطخطی میکند؟
- برای استفاده از قاشق تلاش میکند؟
- از فنجان بدون درپوش مینوشد؟
این موارد حوزههای اجتماعی، ارتباطی، شناختی و حرکتی رشد در یک سال و نیمگی را پوشش میدهند.
سؤالات رایج درباره رشد کودک ۱۸ ماهه
کودک ۱۸ ماهه چند کلمه باید بگوید؟
بر اساس راهنمای منبع، کودک در این سن معمولاً برای گفتن حداقل سه کلمه علاوه بر مامان و بابا تلاش میکند.
آیا کودک ۱۸ ماهه باید راه برود؟
راه رفتن بدون کمک یکی از نقاط عطف حرکتی ذکرشده برای این سن است. اگر کودک هنوز بدون کمک راه نمیرود، بهتر است موضوع را با پزشک مطرح کنید.
آیا کودک ۱۸ ماهه باید دستورها را متوجه شود؟
یکی از مراحل ارتباطی این سن، انجام یک دستور ساده یکمرحلهای بدون اشاره است؛ مانند اینکه بگویید «اسباببازی را به من بده».
آیا کودک ۱۸ ماهه باید با قاشق غذا بخورد؟
در این سن تلاش برای استفاده از قاشق یکی از مهارتهای حرکتی ذکرشده است. لازم نیست کودک هنوز کاملاً بدون ریختوپاش از قاشق استفاده کند.
آیا در ۱۸ ماهگی غربالگری اوتیسم انجام میشود؟
بله. طبق راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، در ۱۸ ماهگی غربالگری عمومی رشد و غربالگری اوتیسم توصیه شده است.
آیا اشاره نکردن کودک مهم است؟
در این سن اشاره کردن به اشیای مورد علاقه برای نشان دادن آنها به والدین یکی از نقاط عطف اجتماعی است. اگر کودک از اشاره یا سایر روشهای ارتباطی استفاده نمیکند و این موضوع شما را نگران کرده است، بهتر است آن را با پزشک مطرح کنید.
اگر کودک مهارتی را که قبلاً داشته از دست بدهد چه کنیم؟
از دست دادن مهارت قبلی باید با پزشک مطرح شود. راهنمای رشد بر اقدام زودهنگام در چنین شرایطی تأکید دارد.
جمعبندی
۱۸ ماهگی دورهای مهم در رشد استقلال، زبان و تعامل اجتماعی کودک است.
راه رفتن بدون کمک، تلاش برای گفتن چند کلمه، انجام یک دستور ساده، اشاره برای نشان دادن چیزهای مورد علاقه، تقلید از کارهای والدین، خطخطی کردن و تلاش برای استفاده از قاشق از نقاط عطف مهم این سن هستند.
۱۸ ماهگی همچنین یکی از زمانهای مهم برای غربالگری عمومی رشد و غربالگری اوتیسم است.
این چکلیست برای کمک به مشاهده روند رشد کودک است، نه برای مقایسه او با کودکان دیگر یا تشخیص بیماری.
اگر درباره رشد، گفتار، حرکت یا تعامل اجتماعی کودک نگرانی دارید یا کودک مهارتی را که قبلاً داشته از دست داده است، موضوع را با پزشک مطرح کنید.
مرحله قبل:
← رشد کودک ۱۵ ماهه؛ چه مهارتهایی باید داشته باشد؟
مرحله بعد:
← رشد کودک ۲ ساله؛ چه مهارتهایی باید داشته باشد؟
