یکی از نگرانی های شایع والدین در ویزیت های کودکان این است که فرزندشان تمایلی به نوشیدن شیر ندارد. بسیاری از پدر و مادرها تصور می کنند اگر کودک شیر نخورد، حتماً دچار کمبود کلسیم، ضعف استخوان ها یا کوتاهی قد خواهد شد. اما واقعیت این است که تأمین نیازهای تغذیه ای کودک تنها به مصرف شیر محدود نمی شود و مواد غذایی دیگری نیز در گروه لبنیات قرار دارند.
شناخت منابع مختلف لبنیات و میزان نیاز روزانه کودکان به این گروه غذایی میتواند به والدین کمک کند نگرانی کمتری داشته باشند و انتخاب های مناسب تری برای تغذیه فرزند خود انجام دهند.
گروه شیر و لبنیات شامل چه مواد غذایی است؟
گروه لبنیات یکی از مهمترین گروه های غذایی در دوران رشد محسوب میشود و شامل موارد زیر است:
- شیر
- ماست
- پنیر
- کشک
- دوغ کم نمک
- بستنی کم شکر
این مواد غذایی منابع ارزشمندی از مواد مغذی ضروری هستند، از جمله:
- کلسیم
- پروتئین با کیفیت بالا
- فسفر
- پتاسیم
- ویتامین B12
- ریبوفلاوین (ویتامین B2)
این مواد مغذی نقش مهمی در رشد استخوان ها، استحکام دندان ها، عملکرد عضلات و رشد طبیعی کودکان دارند.
کودکان روزانه چه مقدار لبنیات نیاز دارند؟
- کودکان زیر 10 سال: ۲ تا 3 واحد در روز
- سنین 10 تا 19 سال : ۳ تا 4 واحد در روز
این مقدار مربوط به مجموع لبنیات مصرفی در طول روز است و لازم نیست همه آن به شکل شیر تأمین شود.
هر واحد لبنیات معادل چه مقداری است؟
برای درک بهتر میزان مصرف روزانه، هر واحد لبنیات تقریباً برابر است با:
- یک لیوان شیر (حدود ۲۴۰ میلی لیتر)
- یک لیوان ماست غیر چکیده
- ۴۵ تا ۶۰ گرم پنیر (حدود یک قوطی کبریت)
- یک چهارم لیوان کشک پاستوریزه
- یک لیوان دوغ کم نمک
- یک استکان بستنی کم شکر
بنابراین کودکی که در وعده صبحانه پنیر مصرف میکند و همراه ناهار ماست می خورد، ممکن است بخش زیادی از نیاز روزانه خود را دریافت کرده باشد.
چرا بعضی کودکان شیر نمی خورند؟
امتناع از نوشیدن شیر در کودکان دلایل مختلفی دارد و همیشه نشانه بیماری یا مشکل تغذیه ای نیست.
۱. طعم یا بوی شیر
برخی کودکان به بو، طعم یا حتی دمای شیر حساس هستند و به همین دلیل از نوشیدن آن خودداری می کنند.
۲. تجربه های ناخوشایند قبلی
اجبار کودک به نوشیدن شیر، تنبیه یا اصرار بیش از حد والدین میتواند باعث ایجاد مقاومت و بی میلی نسبت به شیر شود.
۳. مصرف زیاد نوشیدنی های شیرین
کودکانی که به نوشابه، آبمیوه های صنعتی یا نوشید نیهای بسیار شیرین عادت کرده اند، معمولاً تمایل کمتری به مصرف شیر دارند.
۴. دریافت کافی لبنیات از منابع دیگر
گاهی کودک شیر نمی نوشد اما ماست، پنیر یا سایر فرآورده های لبنی را به خوبی مصرف میکند و در واقع نیاز بدن او تأمین میشود.
۵. کاهش اشتها در برخی مراحل رشد
در بعضی دوره های رشد، به ویژه بین ۲ تا 6 سالگی، اشتهای کودکان به طور طبیعی کاهش می یابد و ممکن است مصرف شیر نیز کمتر شود.
- آلرژی به شیر
بعضی افراد از همان دوره کودکی دارای آلرژی به انواع مواد داخل شیر از جمله پروتئین و یا قند شیر (لاکتوز) هستند و این موضوع باعث احساس ناخوشایند گوارشی پس از مصرف شیر و اجتناب از خوردن شیر می شود که این موضوع باید توسط پزشک بررسی و تشخیص داده شود
اگر کودک شیر دوست ندارد چه کار کنیم؟
اگر کودک شیر ساده را نمی پذیرد، می توان از راهکارهای زیر استفاده کرد:
- استفاده از ماست یا ماست چکیده در میان وعده ها
- افزودن شیر به فرنی، سوپ یا برخی غذاها
- تهیه اسموتی با شیر و میوه تازه
- استفاده از پنیر در صبحانه یا میان وعده
- سرو شیر در دمایی که کودک ترجیح میدهد
نکته مهم این است که کودک نباید برای نوشیدن شیر تحت فشار قرار گیرد؛ زیرا اجبار معمولاً نتیجه معکوس دارد.
اشتباه رایج والدین
یکی از شایعترین اشتباهات این است که والدین فقط شیر نوشیدنی را به عنوان لبنیات حساب می کنند.
برای مثال ممکن است کودکی:
- صبح پنیر خورده باشد،
- ظهر همراه غذا ماست مصرف کرده باشد،
- عصر نیز یک لیوان شیر یا شیر کاکائو نوشیده باشد.
در چنین شرایطی نیاز روزانه او به لبنیات تا حد زیادی تأمین شده است.
اگر کودک لبنیات کافی مصرف نکند چه مشکلاتی ممکن است ایجاد شود؟
کمبود طولانیمدت دریافت لبنیات میتواند خطر بروز مشکلاتی مانند:
- کاهش ذخایر کلسیم بدن
- اختلال در معدنی شدن (سفت شدن) استخوان ها
- کاهش تراکم استخوان (نرمی استخوان)
- افزایش احتمال شکستگی
- اختلال در رشد استخوانی
را افزایش دهد.
البته ارزیابی وضعیت تغذیه ای کودک باید توسط پزشک انجام شود و صرفاً بر اساس مصرف شیر قضاوت نشود.
چه زمانی باید به متخصص اطفال مراجعه کرد؟
اگر کودک علاوه بر شیر، سایر فرآورده های لبنی را نیز مصرف نمی کند یا رژیم غذایی بسیار محدودی دارد، بهتر است توسط متخصص اطفال ارزیابی شود تا احتمال کمبودهای تغذیه ای، مشکلات رشد یا حساسیت های غذایی بررسی شود.
نکته پایانی
شیر یکی از منابع مهم کلسیم و پروتئین برای کودکان است، اما تنها منبع این مواد محسوب نمی شود. اگر کودک شما شیر ساده نمی نوشد، نگران نباشید؛ در بسیاری از موارد می توان نیازهای تغذیه ای او را از طریق سایر فرآورده های لبنی مانند ماست، پنیر و کشک تأمین کرد. مهمترین نکته، دریافت کافی مجموع لبنیات در طول روز و داشتن یک برنامه غذایی متعادل است.
دوستدار سلامتی فرزندان دلبند شما
دکتر نفیسه برهانی
این مقالات را هم بخوانید :
