«غذای اصلی نمی خورد، اما اگر شکلات، چیپس یا بیسکویت باشد همیشه اشتها دارد!»
این جمله یکی از شایعترین نگرانی هایی است که والدین در مراجعه به متخصص اطفال مطرح می کنند. بسیاری از کودکان در طول روز بارها درخواست تنقلات می کنند، اما هنگام صرف صبحانه، ناهار یا شام اشتهای کمی دارند.
در بسیاری از موارد، مصرف بیش از حد تنقلات یکی از مهمترین دلایل بی اشتهایی کودکان در وعده های اصلی است.
تنقلات شامل چه مواد غذایی هستند؟
تنقلات به خوراکی هایی گفته میشود که معمولاً کالری بالایی دارند اما از نظر مواد مغذی ارزش چندانی ندارند.
نمونه های رایج عبارت اند از:
- چیپس
- پفک
- شکلات
- آبنبات
- بیسکویت
- کیک و کلوچه
- شیرینی ها
- نوشابه
- آبمیوه های صنعتی
- نوشیدنی های شیرین
بسیاری از این محصولات حاوی مقادیر زیادی قند، نمک یا چربی هستند.
چرا کودکان به تنقلات علاقه زیادی دارند؟
دلیل اصلی این موضوع طعم جذاب این محصولات است.
غذاهای صنعتی معمولاً به گونه ای طراحی شدهاند که ترکیبی از شیرینی، شوری و چربی را در اختیار مصرف کننده قرار دهند. این ویژگی باعث میشود کودک تمایل بیشتری به مصرف آن ها داشته باشد.
عوامل دیگری نیز می توانند مؤثر باشند:
- تماشای تبلیغات مواد غذایی
- مشاهده مصرف تنقلات توسط سایر اعضای خانواده
- استفاده از تنقلات به عنوان جایزه
- دسترسی آسان به خوراکی های ناسالم در منزل
چرا مصرف زیاد تنقلات مشکل ساز است؟
زمانی که کودک قبل از وعده های اصلی تنقلات مصرف میکند، معده او تا حدی پر میشود و احساس سیری پیدا میکند.
در نتیجه:
- اشتهای کمتری برای غذای اصلی خواهد داشت.
- پروتئین، آهن و سایر مواد مغذی ضروری را کمتر دریافت میکند.
- به تدریج به طعم غذاهای طبیعی علاقه کمتری نشان میدهد.
به همین دلیل بسیاری از کودکان بد غذا در واقع بیش از حد تنقلات مصرف می کنند.
مصرف زیاد تنقلات چه عوارضی دارد؟
اگر این عادت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است مشکلات مختلفی ایجاد شود:
۱. بد غذایی
کودک به تدریج غذاهای اصلی را کنار می گذارد و فقط خوراکی های مورد علاقه خود را می خواهد.
۲. اضافه وزن و چاقی
بسیاری از تنقلات کالری بالایی دارند و مصرف مداوم آن ها میتواند منجر به افزایش وزن شود.
۳. پوسیدگی دندان
مواد قندی موجود در شکلات ها، آبنبات ها و نوشیدنی های شیرین از مهمترین عوامل پوسیدگی دندان در کودکان هستند.
۴. کمبود مواد مغذی
کودکی که تنقلات زیادی مصرف میکند ممکن است دریافت کافی آهن، روی، پروتئین و ویتامینها نداشته باشد.
۵. افزایش خطر کم خونی فقر آهن
جایگزین شدن تنقلات با غذاهای اصلی یکی از علل شایع دریافت ناکافی آهن در کودکان است.
آیا میان وعده برای کودک لازم است؟
بله
کودکان به دلیل رشد سریع و معده کوچکتر نسبت به بزرگسالان، معمولاً به یک یا دو میان وعده در طول روز نیاز دارند.
اما تفاوت مهمی بین «میان وعده سالم» و «تنقلات ناسالم» وجود دارد.
بهترین میان وعدهها برای کودکان
نمونه هایی از میان وعده های سالم عبارت اند از:
- انواع میوه های تازه
- شیر
- ماست
- نان و پنیر
- خرما
- مغزها (متناسب با سن کودک)
- ذرت پخته
- تخم مرغ آب پز
- ساندویچ های کوچک خانگی
این مواد علاوه بر تأمین انرژی، ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز کودک را نیز فراهم می کنند.
والدین چه کارهایی می توانند انجام دهند؟
برای کاهش مصرف تنقلات ناسالم می توانید:
- زمان مشخصی برای میان وعده تعیین کنید.
- از خوردن مداوم خوراکی در طول روز جلوگیری کنید.
- تنقلات ناسالم را کمتر در منزل نگهداری کنید.
- خودتان الگوی تغذیه سالم باشید.
- از تنقلات به عنوان جایزه یا تشویق استفاده نکنید.
- میان وعده های سالم را در دسترس کودک قرار دهید.
چه زمانی باید با متخصص اطفال مشورت کرد؟
اگر کودک:
- تقریباً هیچ غذای اصلی نمی خورد،
- دچار کاهش وزن شده است،
- رشد مناسبی ندارد،
- یا فقط تعداد محدودی از غذاها را می پذیرد،
بهتر است توسط متخصص اطفال ارزیابی شود تا مشکلات تغذیه ای احتمالی بررسی شوند.
نکته پایانی
میان وعده بخش مهمی از تغذیه کودکان است، اما کیفیت آن اهمیت زیادی دارد. مصرف مکرر چیپس، پفک، شکلات و نوشیدنی های شیرین میتواند باعث بد غذایی، کمبود مواد مغذی، پوسیدگی دندان و حتی چاقی شود. انتخاب میان وعده های سالم نه تنها به رشد بهتر کودک کمک میکند، بلکه باعث میشود اشتهای او برای وعده های اصلی نیز حفظ شود
سوالات متداول والدین
آیا خوردن روزانه چیپس و پفک برای کودک ضرر دارد؟
بله. مصرف مداوم این خوراکیها میتواند باعث بدغذایی، اضافه وزن، دریافت بیش از حد نمک و کاهش مصرف غذاهای سالم شود.
چند بار در هفته میتوان به کودک تنقلات ناسالم داد؟
بهتر است مصرف تنقلات ناسالم محدود و گاهبهگاه باشد و بخش ثابت برنامه غذایی کودک را تشکیل ندهد.
آیا آبمیوه صنعتی جزو میانوعده سالم محسوب میشود؟
خیر. آبمیوههای صنعتی معمولاً قند زیادی دارند و نمیتوانند جایگزین میوه تازه شوند.
چرا کودک من غذای اصلی نمیخورد اما همیشه برای شکلات جا دارد؟
تنقلات شیرین و پرکالری مراکز پاداش مغز را تحریک میکنند و معمولاً جذابتر از غذاهای معمولی به نظر میرسند.
بهترین میانوعده برای کودک چیست؟
میوه تازه، شیر، ماست، نان و پنیر، تخممرغ آبپز، خرما و مغزها از بهترین میانوعدههای سالم برای کودکان هستند.
آیا تنقلات میتوانند باعث کمخونی شوند؟
به طور غیرمستقیم بله. زمانی که تنقلات جای غذاهای اصلی را بگیرند، دریافت آهن و سایر مواد مغذی کاهش مییابد و خطر کمخونی افزایش پیدا میکند.
آیا حذف کامل تنقلات از برنامه غذایی کودک لازم است؟
معمولاً خیر. هدف، حذف کامل نیست؛ بلکه محدود کردن مصرف و جایگزین کردن بخش عمده میانوعدهها با گزینههای سالمتر است.
از چه سنی میتوان به کودک مغزها را به عنوان میانوعده داد؟
مغزهای آسیابشده یا کره مغزها را میتوان متناسب با سن کودک استفاده کرد، اما مغز کامل به دلیل خطر خفگی باید با احتیاط و متناسب با سن کودک مصرف شود.
اگر کودک فقط تنقلات میخواهد و غذای اصلی نمیخورد چه کار کنیم؟
بهتر است زمان مشخصی برای وعدهها و میانوعدهها تعیین شود و مصرف تنقلات بین وعدهها محدود گردد. در صورت ادامه مشکل، ارزیابی توسط متخصص اطفال توصیه میشود.
چه زمانی بیاشتهایی کودک نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
اگر کودک دچار کاهش وزن، اختلال رشد، محدودیت شدید غذایی یا امتناع طولانیمدت از غذاهای اصلی شده باشد، بهتر است توسط متخصص اطفال معاینه شود.
دوستدار سلامت فرزندان دلبند شما
دکتر نفیسه برهانی
این مقالات را هم بخوانید :
- چرا کودک من بشقابش را خالی نمی کند؟
- چرا کودک من گوشت نمی خورد؟
- چرا کودک من سبزی نمی خورد؟
- چرا کودک من میوه نمی خورد؟
- چرا کودک من شیر نمی خورد؟
